| აღწერილობა |
145 გვ. |
| შინაარსი |
მეღვინეობა . ვაზი ნაყოფის ქართული ზოგადი სახელები საუკუნეთა განმავლობაში : ისრიმი; კაწახი; კოწამახი ან კოწმახი; კოწამახი ან კოწმახი; ვაზის უმწიფარი ნაყოფის გამოყენება ძველ საქართველოში. ყურძნის კრეფის დროს საქართველოს სხვადასხვა თემებში და მასთან დაკავშირებული ქართული ზოგადი სახელები საუკუნეთა განმავლობაში : კახეთში; ქართლში; იმერეთში; გურია-სამეგრელოში; არე სთულისაჲ; სთუელის ანუ ღვინობის თვე. მეღვინე მევენახეთა სპეციალისტების არსებობის საბუთები ძველ საქართველოში და მათთან დაკავშირებული ქართული ზოგადი სახელები საუკუნეთა განმავლობაშიმეღვინე მევენახეთა სპეციალისტების არსებობის საბუთები ძველ საქართველოში და მათთან დაკავშირებული ქართული ზოგადი სახელები საუკუნეთა განმავლობაში : მევენახე-მეზურე და მემარნე; მეღვინე. სთვლის ორგანიზაცია და მუშახელის რაოდენობა. სთვლის ტექნიკური საშუალებანი საქართველოში და მასთან დაკავშირებული ქართული ზოგადი სახელები და მათი შესატყვისობანი საქართველოს სხვადასხვა თემებში : საყურძნე გოდორი; კალათა ანუ კალათი; გიდელი, ძარი; ხოკი და ჩაჭრილო; ოწილარი თოკი (სახელური ბაწარი); მეგიდელე ანუ გიდელის მცლელი. ყურძნის დახარისხება-დაწურვის ტექნოლოგიური პროცესები, ჭურჭელი და მათი ქართული ზოგადი სახელები საუკუნეთა განმავლობაში : საღჳნე; საბაბილო ჭური; საკჳრაო შემომწირველთა და "სხუანი ჭურნი"; ყურძნის ჯიშისა და ხარისხის მიხედვით გადარჩევა, მოკლე მიმოხილვა. დაწურვისა და გამოხდის გამომხატველი ტერმინები : დაწურვა ანუ ჭყლეტა; დაწნეხა, მისი რაობა. წნეხა ზმნის შესატყვისობანი ქართულ სიალექტებში : ჭეხნა; წილახუა; ოწილახუ, მათი რაობა. ყურძნის დაწურვისათვის განკუთვნილი ნაგებობა და მოწყობილობა-იარაღები : სასაწნეხლე და საწნეხელი; სასაწნეხლოჲ; საწნეხლის სხვადასხვა სახეები; საწნეხი - მისი რაობა. ყურძნის დაწურვის წესი საქართველოს სხვადასხვა თემებში აკად. გიულდენშტედტის ჩანაწერების მიხედვით. ყურძნის დასაწურად კანკუთვნილი მოწყობილობა-იარაღის საერთო და განსხვავებული სახელები საქართველოს სხვადასხვა თემში : ქართლ-კახეთში: საწნახელი, ნავი, საწნახლის ღარი; იმერეთში: მარანი, საწნახელი, ონჯარო; რაჭაში: საწნახელი, ჩაჭრილა ანუ ხორგო; ლეჩხუმში: ხორგო; გურია-სამეგრელოში: ოჭინახი, ჯირაქვა ანუ ჯერუკი; ჩაჭრილო, მისი რაობა; ხორგო, მისი რაობა; ონჯარო, მისი რაობა; საწნეხელი წალმური. ყურძნის დაწურვის წესები, ტექნოლოგია და სამსახურებელი : ტოპრიკი ანუ ლასტი; საქაჩავები: დათვისა და ჭახრაკის, მათი რაობა; რაჭული საწნეხი ანუ ჭახრაკი, წბერი; ტაბულა: საქაჩავები; გობი; წბერის რაობა ე. ბერიძის აღწერილობით; ხარხენი; საწნეხი სამსახურებლის ანუ იარაღის ქართული სახელების ზოგადი მიმოხილვა. |
|
ღვინისა და ყურძნის წვენის საწყაოები ანუ საზომი ერთეულები : საწნახელი, როგორც საზომი ერთეული; კოკა; ჩაფი. ღვინის დასაყენებლად და შესანახად განკუთვნილი ნაგებობები : მარანი; მარანი ანუ საღვჳნე სახლი; მარნების სახესხვაობანი და ზომა. საქართველოს თემებში გავრცელებყკი მარნებისა და სამსახურებლის სხვადასხვა სახელები : ისარნები; სარწყული; მერა, მერარი ანუ დორაკი; ჭური, მისი რაობა და წვევრი; ჭურის სახესხვაობანი საბა ორბელიანის მიხედვით; ქვევრ-ჭურების დამზადების პუნქტები საქართველოში; "ჭურის ჩადგმა"; ქვევრი, მისი რაობა; ჭურ-ქვევრის ზომები საქართველოს სხვადასხვა თემებში; ლაგვანი, ქვიბარი ანუ ყვიბარი, ლახუტი; ღვინის საზომი ერთეულები: საწყავი კოკა, ბათმანი, თუნგი; ჭურის სარქველების სახელები საქართველოს სხვადასხვა თემებში. ღვინის შენახვის წესები საქართველოში, ამ საქმის მცოდნე პირები : ჭურის აჴდა და საღვინედ მომზადება; ჭურის მიწაში ჩაფლვა ანუ ჩასმა; მემარნე და მისი მოვალეობა; ქვევრის მრეცხელი; ღვინის შენახვის მცოდნე; სარცხელი ანუ სარცხი, მათი რაობა; კრაზანის ცოცხი. ღვინის შესანახი ჭურ-ქვევრის გასარეცხი იარაღის სახელები საქართველოს სხვადასხვა თემებში : ორჩხუში ანუ ორჩხეში; ხრიკა, ორკოპე ანუ ხეპარა. ყურძნის წვენის სხვადასხვა სახელები დაწურვის სხვადასხვა საფეხურებთან დაკავშირებით : წინა-წვენი, შუა-წვენი, ბოლო წვენი და ნაქაჯი წვენი - მათი ღირსება. "მეღვინეობა" - ღვინოსთან დაკავშირებული ძველი ქართული ტერმინები და მათი შესატყვისობანი : ტკბილი; ლოვა-ლოცვა; ნე ანუ ტკბილი; შამანი და ტკბილი და მათი რეალური მნიშვნელობა; ტკბილის სხვადასხვა სახელები საბა ორბელიანის მიხედვით; შუმი, მისი რაობა. ღვინის ტექნოლოგიასთან დაკავშირებული ძველი ქართული ტერმინები საქართველოს სხვადასხვა თემებში : კახეთი და ქართლი: ქუდი, ქუდის დარევა, სათანადო იარაღი: სარცხი და ნიჩაბი; რაჭაში; გურიაში: გატეხა, მეორე ფეხი და მესამე ფეხი; სამეგრელოში: ჩხრიკე, კოკა და ლაგვანი; იმერეთში: შუმი და საუდიერო ღვინო. მეორე ხარისხოვანი ღვინოები და მათი ტექნოლოგია და გამოყენება საქართველოს სხვადასხვა თემებში : შუა-ღვინო და მისი დაყენები წესი საქართველოში; საუდიერო ღვინის ტექნოლოგია და გამოყენება; თხლე, მისი რაობა. ღვინის მოსავლიანობის საკითხი საქართველოში. ღვინისა და ტკბილის გადასაზიდი ჭურჭლის უძველესი და საქართველოს სხვადასხვა თემებში გავრცელებული სახელები : კოლოტი ანუ ტიკი, კოლოტის რაობა; გუდა, მისი რაობა; თხიერი, მისი რაობა; ტკბილის დადუღების წესი, როგორც აუცილებელი პირობა გადასაზიდი ჭურჭლის არსებობისათვის. მეღვინეობის გავრცელების არე ძველ საქართველოში. საქართველოში არსებული ღვინის ხარისხები : სუბუქი, საშუალო და უმჯობესი ღვინო. |
|
მეღვინე-მემარნე მოხელეთა მოვალეობა ღვინის დაყენების საქმეში, მეღვინე-მევენახეთა თანამდებობათა იერარქია და მათი ძველი ქართული სახელები. საქართველოში ცნობილი ღვინის სნეულებანი, მათი სახელები საქართველოს სხვადასხვა თემებში. ყურძნის იმპორტი საქართველოს მეზობელი ქვეყნებიდან. საუკეთესო ღვინის გავრცელების პუნქტები საქართველოში. ყურძნის წვენის სხვადასხვა პროდუქტები : ჩურჩხელა; ძმარი; ძმრის ტკბილი. ძველ საქართველოში გავრცელებული მაგარი სასმელები : რუსი ელჩების ცნობა საქართველოში ხმარებული მაგარი სასმელების შესახებ; ბურახი; ლუდი, მისი ისტორია. ცნობები ზვრების სიდიდისა და შემოსავლიანობის შესახებ. ყურძნის მოსავლიანობასთან დაკავშირებული სამუშაო და მუშახელი, მათი გასამრჯელო, ღვინის ფასები. ტერმინი "ღვინო", მისი რაობა და წარმოშობის ისტორია : ღვინის შესატყვისი ტერმინები უცხოურ ლექსიკაში და უცხოელ მეცნიერთა კონცეფციები; ბერძნული თქმულება ვაზის წარმოშობის საკითხთან დაკავშირებით, მისი გაუგებარი აზრის ქართული ტერმინების საშუალებით; ბერძნული ტერმინი "ოზოლე" და მისი გააზრება ქართული ლექსიკის საშუალებით. დამატება, ზოგიერთი მოსაზრებანი : საკიჭი; კოკონა ჭია. მეხილეობა. ხეხილისა და ხილის ნაწილების ძველი ქართული სახელი და მათი შესატყვისობანი საქართველოს თემებში : ხეხილის ნაწილთა ქართული სახელები ძველი წყაროების მიხედვით: 1. რტოჲ ხისაჲ. 2. კვირტი ანუ კუკური; ხილის ნაყოფისა და მისი ნაწილების ძველი ქართული სახელები და სხვადასხვა მოსაზრება ზოგიერთი სახელის ირგვლივ: 1. ღერო ანუ ყუნწი. 2. მერწი და კანტარი. 3. ნაჭუჭი; წენგო ანუ ლეჯა; წებალი. ხილის ნაყოფთა სხვადასხვა სახელები დანიშნულებისდა მიხედვით; ხილის ჯიშები - მათი სახელები ქართულსა და მის დიალექტებში : კაკრა; ადრეული ანუ ოდრო, ორდო; დრევი და დოსდი; ოდოში ანუ ორდოში; მსიმარე ანუ მსუმარე; ხილნარი, ნარი და მისი ეტიმოლოგია. ხეხილის მყნობა; ტერმინი "მყნობას" ეტიმოლოგია. საქართველოში გავრცელებული ხილის ისტორია და სახელთა ეტიმოლოგია : ვაშლი, სახელთა ეტიმოლოგია და მისი ჯიშები; მსხალი, მისი ჯიშები და სახელთა ეტიმოლოგია; ალუჩა და ქლიავი, მათი სახესხვაობანი, ღოღნოშო ტყემალი და სხვ.; ბალი, მისი ჯიშები; შინდი ანუ შჳნდი; ატამი; კომში; ბროწეული; ლეღვი და მისი სახესხვაობანი; მაყვალი; თუთა ანუ ჟოლა ან ნაჟვი, ლეღვსულელი ანუ ლეღვსუარი; ზღმარტლი; თუთბო; თურინჯი; ხურმა; ფინიკი ანუ დანაკის კუდი; წაბლი; ნიგოზი; ნუში; თხილი; ზეთის ხილი; უნაბი; ბრინჯის ხე; ნესვი და საზამთრო. |
|
უცხოელ მოგზაურთა და რუს დესპანთა ცნობები საქართველოში მეხილეობის გავრცელების შესახებ : მეხილეობა საქართველოში შარდენის ცნობების მიხედვით; მეხილეობა საქართველოში რუს დესპანთა ცნობების მიხედვით; მეხილეობა საქართველოში აკად. გიულდენშტედტის ცნობების მიხედვით. ქართველი ისტორიკოსების ცნობები საქართველოში მეხილეობის გავრცელების შესახებ : ვახუშტი ბატონიშვილის ცნობები საქართველოში მეხილეობის გავრცელების შესახებ; ფ. გორგიჯანიძის ცნობები ქართული ხეხილის შესახებ. ხილის იმპორტის საკითხი საქართველოში ისტორიული წყაროების მიხედვით : დამატება I . ხილის ქართული ჯიშები; დამატება II. ვაშლის ჯიშები; მსხლის ჯიშები; ქლიავის ჯიშები; სარო-ხიზაბავრას ვაზის ჯიშები. |
| თემატიკა |
საქართველოს ეკონომიური ისტორია.
|
|
მეღვინეობა საქართველოში.
|
|
მეხილეობა საქართველოში.
|
| დამატებული ავტორი |
ბერძენიშვილი,ნიკ., რედაქტორი.
|
|
საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემია. კ. კეკელიძის სახ. ხელნაწერთა ინსტიტუტი.
|
| ISBN: |
72 კ., 2000 ც. |
| UDC: |
338(479.22)(09)
|
|
392(=353.1)
|
|
663.2(479.22)
|
|
634(479.22)
|
| იხილე: |
მასალები საქართველოს ეკონომიური ისტორიისათვის.
თბილისი : მეცნიერება, 1964.
|
|